Wat doet autisme met je?

Mensen met ASS zeggen vaak dat er een tornado door hun hoofd ronddraait. Kun je je hierbij al iets voorstellen? Nee? Eigenlijk moet je die tornado heel letterlijk opvatten. Alle informatie die binnenkomt via de zintuigen (zien, horen, voelen, proeven, ruiken, voelen) valt in stukjes uiteen en wordt in het hoofd heen en weer geslingerd. Het veroorzaakt grote onrust. Wat moet je met al die informatie? Wat hoort er bij elkaar? Wat is onnodige informatie? Ga zo maar door.
Niet even, maar de hele dag door. Van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat. Dat kost enorm veel energie.

Om je even een beeld te krijgen: Kijk naar 3 TV zenders, beluister 6 radiozenders en haal 10 brieven (nog in hun envelop) door een papierversnipperaar en hussel dit even door elkaar. Jouw opdracht is: lees de brieven en geef ook nog even een reactie op brief nummer 3 en op een tv-programma gezien op de televisie nummer 1. En het liefst nog snel ook. Voel je al wat er met je gebeurt? Waarschijnlijk ervaar je complete chaos; de situatie is onvoorspelbaar en bedreigend geworden. Je kunt jouw taak niet volbrengen op een manier die van jou gevraagd wordt. Misschien word je boos, agressief of juist heel erg verdrietig. Dit is voor mensen met autisme dagelijkse realiteit.

Voor mensen met autisme is het te vergelijken met een orkest. Mensen zonder autisme horen een samenspel van verschillende instrumenten, een muziekstuk. Mensen met autisme horen verschillende instrumenten die allemaal hun eigen riedel spelen. Er is geen sprake van samenspel of een muziekstuk. Wel van chaos en onrust,  de hele dag door. Letterlijk om “gek” van te worden.

Bij iemand met ASS komt alle informatie als een onsamenhangende brei (in puzzelstukjes) binnen in de hersenen. Voor het gemak nemen we – in onze gedachten- de 10 versnipperde brieven erbij. Uit al die snippers moeten mensen met ASS hun informatie samenstellen. De puzzel moet eerst worden gemaakt. Wat hoort er bij elkaar? (brief bij brief leggen). Wat is overbodig? (de enveloppen). Duurt even … maar het lukt. Nu zeggen die brieven nog steeds niets. Er moet nog een betekenis aan gegeven worden. Wat staat er en wat betekent het. Dan pas is men in staat om te reageren. Optelling van details vormt het geheel. De tijd die iemand met autisme nodig heeft om alles uit te zoeken noemen we: PUZZELTIJD.

Gun hem/haar de tijd om te puzzelen. En overlaad het niet met nog meer vragen of aanwijzingen, want dat kost nog meer puzzeltijd.
Soms lukt het niet om een puzzel compleet te krijgen. Er ontbreekt misschien nog een stukje waardoor het beeld niet compleet is of de puzzel is te onvoorspelbaar door grillige vormen. De persoon geeft dan een signaal af door bijvoorbeeld herhalende handelingen. Denk hierbij aan knipperen met de ogen of wild om zich heen kijken of wrijven over zijn wang … het zijn signalen, hoe subtiel ook. Het kan ook zijn dat de persoon in deze fase boos of agressief wordt. Toon begrip voor de situatie nu je weet hoe moeilijk het allemaal is.

Bied hulp. Focussen op details geeft houvast, want de optelling van die details moeten het geheel vormen. Ouders/begeleiders moeten helpen bij de vertaling van de details naar het geheel en de samenhang tussen de puzzelstukjes. Stukje voor stukje … detail voor detail.

Uitbarsting
Soms krijgt iemand met autisme teveel informatie (prikkels) binnen. Veel ongebruikte puzzelstukjes blijven liggen op een grote hoop. Het hoofd stroomt over  en men reageert agressief of trekt zich verdrietig terug. Je kunt blijven praten, maar meer informatie kan er niet meer bij. Je praat op dat moment tegen dovemansoren. Geen actie, geen reactie. Dit doet die persoon niet met opzet. Het is puur om te overleven in de huidige situatie.

Creëer de rust die nodig is. Liefst in een prikkelarme omgeving zonder herrie en wanorde. Rust geeft ruimte om het hoofd leeg te maken. De tv, een computer of spelcomputer brengt vaak ook rust. Zo krijgt men weer grip op het leven. Wees je wel bewust van de tijd die men hiermee doorbrengt. Het gevaar van verslaving loert om de hoek!

Heeft de persoon met autisme een woede uitbarsting (schijnbaar om niets) of trekt het zich terug in zijn “veilige” wereld? Kijk dan naar wat er vooraf ging aan de uitbarsting.

Zijn er signalen over het hoofd gezien? Wat kun je eraan veranderen? Was er regelmatig een moment van rust om de overbodige informatie kwijt te raken?
Deze voorzorgsmaatregelen kunnen ervoor zorgen dat escalaties in de toekomst voorkomen kunnen worden.

Wat brengt onze autisme community jou?

Doe mee

Start vandaag met bijdragen!

WIJzer met verbindt jou aan de juiste mensen en inhoud, door kennis op een positieve wijze met elkaar te delen in een sprankelende omgeving. Hierin voeren vertrouwen, openheid en inspiratie de boventoon.

Heb je zelf autisme, ben je ouder, familie, vriend, hulpverlener, professional, leraar, ondernemer of werkgever en/of heb je te maken met deze doelgroep? Wil je leren of wil je actief bijdragen? Maak dan een profiel aan binnen ons portaal.

Samen zijn we de WIJste.

aanmelden